Thế Nào Là Một Vị Bồ Tát
Hòa Thượng Phổ Quang (Thích Thiện Huệ)

A Di Đà Phật
Con cúi đầu xin ngài cho biết thêm việc này:
Có phải đức chúa Kito là bồ tát không?

Đáp:

Boddhisattva phiên âm là bồ đề tát đỏa. Bồ tát là nói tắt của bồ đề tát đỏa. Bồ đề có nghĩa đại đạo tâm, tát đỏa có nghĩa là chúng sinh. Chúng sinh phát đại đạo tâm là bồ đề tát đỏa, như vậy hễ chúng sinh nào phát đại đạo tâm thì không gọi là chúng sinh nữa mà gọi là bồ đề tát đỏa, nói tắt là bồ tát.

Sự khác biệt giữa chúng sinh và bồ tát được xét qua vấn đề có phát tâm đại đạo hay không, mà không thông qua hình tướng hay ở cõi nào,, như phần đông tôn giáo tin vào các cõi quỷ thần, cõi thần sinh ra thần, cõi quỷ sinh ra quỷ...

Các cảnh giới tụ hội chư Phật và bồ tát đều gọi là tịnh độ, không phải do cảnh tịnh mà do tâm của các vị bồ tát ở đó đều thanh tịnh. Vì vậy điều kiện sinh về cõi tịnh cần phải phát thanh tịnh tâm còn gọi là đại đạo tâm.

Không thể có cõi tịnh nếu dân cư tâm bất tịnh. Nếu toàn thể cư dân tâm đều thanh tịnh, cõi ấy tự dưng thanh tịnh. Nếu hiểu đúng, thì thay vì cầu sinh cõi tịnh hãy cầu được phát tâm thanh tịnh. Do vậy đức Phật dạy niệm Phật để tâm thanh tịnh nhờ vậy được vãng sinh.

Phát tâm thành tựu hai lợi ích, vừa thành bồ tát vừa được sinh tịnh độ. Đáng tiếc đa phần cầu sinh cõi tịnh mà không cầu phát tâm, nên lắm người cầu mà vãng sinh thì ít. Vì tâm mê cõi tịnh hơn là tự thanh tịnh, tâm như vậy là tâm bất tịnh nên khg thể vãng sinh cõi tịnh.

Khi phát tâm thì trở thành bồ tát và sinh cõi tịnh, như thế phải hiểu rằng đại đạo tâm là mẹ sinh ra nhị báo trang nghiêm là chính báo bồ tát và y báo tịnh độ. Do đó kết luận tâm đại đạo đích thực là bồ tát.

Tâm đại đạo là bồ tát nên bồ tát vốn vô tướng. Từ tâm đại đạo quán sát nên hiện thân nào để độ chúng sinh thì hiện thân ấy, vì vậy bồ tát hiện vô số thân khác nhau nhưng đồng tâm đại đạo. Do đó không thể nhận ra bồ tát qua sắc tướng mà chính xác phải nhận qua tâm đại đạo.

Nếu cần hiện thân đạo sĩ để độ thì bồ tát là đạo sĩ, nếu cần thân giáo sĩ để độ thì bồ tát là một giáo sĩ, nếu cần thân lãnh tụ để độ thì bồ tát là lãnh tụ, thậm chí cần thân hung dữ để độ thì bồ tát là kẻ dữ. Như vậy bất luận hình tướng nào, hễ khiến chúng sinh lợi lạc thì thân đó là bồ tát. Nói chung hễ tâm thanh tịnh từ bi trí huệ ở thân nào thì thân ấy thành bồ tát, và như thế tâm thanh tịnh mới thật sự là bồ tát mà không hề do sắc tướng làm thành bồ tát.

Như vậy bất luận là nam nữ, già trẻ, tăng tục, nếu chịu phát đại đạo tâm đều trở thành bồ tát. Do phần đông tín chúng không dám tin mình có khả năng là một bồ tát, nên chỉ biết sùng phụng các vị được tôn sùng là Phật sống hay bồ tát sống, như truyền thống của Mật giáo, và rồi thắc mắc không biết có phải thật không?.

Có người từng hỏi tôi rằng "tại sao bồ tát chỉ hiện thân làm La ma của Mật giáo mà không hiện thân Việt". Cũng vì không hiểu rõ thế nào là bồ tát nên mới hỏi như vậy. Chúng ta nên nhận thức một bồ tát qua tâm độ sinh, không nên chỉ nhận theo đám đông hay truyền thống nào mà coi đó là bồ tát.

Bồ tát vô trụ không có cõi cố định như quỷ thần, cõi bồ tát biến khắp 10 phương, không đâu không có, vì cõi đó chính là tâm thanh tịnh có khắp trong mọi chúng sinh, vậy nên nơi nào có chúng sinh nơi ấy có bồ tát và cảnh giới của bồ tát. Khi có chúng sinh phát đại đạo tâm thì sẽ có một bồ tát và cảnh giới bồ tát xuất hiện.

Hòa thượng Kim Sơn hay ngài Đạo Tế dơ dáy điên khùng nhưng thường độ sinh nên vẫn được coi là hóa thân bồ tát hay bồ tát sống.

Tóm lại chúa Kito có là bồ tát hay không thì chúng ta tự xét đoán trên vấn đề độ sinh.

Mong rằng chúng ta sẽ tự tin bản thân cũng có thể là một bồ tát nếu chịu phát tâm thanh tịnh độ sinh.

PVVT
Báo Ân 1.6.2021

Khác biệt giữa Phật và bồ tát.

Thưa Sư ông, Theo như lời Sư ông giảng, thì Phật cũng là Bồ tát vì Ngài cũng độ sinh. Còn Bồ tát thì có vị đã thành Phật rồi, có vị chưa hoặc sắp thành Phật. Con hiểu như vậy có đúng không ạ? Xin Sư ông giải thích thêm sự khác biệt giữa Phật và Bồ Tát.
Kính Tri ân Sư ông
🙏🙏🙏

Đáp.

Đức Phật dạy "A Dật Đa! nếu không có bò tất không có đề hồ, cũng vậy nếu không có phát tâm tất không có Phật chủng. Nếu có bò tất có đề hồ, do vậy, nếu có phát tâm tất Phật chủng không dứt". Kinh Hoa Thủ.

Bồ tát là chúng sinh đã phát tâm đại đạo, vì vậy bồ tát là nhân và Phật là quả. Thấy có phát tâm, tức có bồ tát thì biết có thành Phật.

Bồ tát là bồ đề tát đỏa. Chúng sinh phát đại đạo tâm cần tu tập cho đến khi tâm đại đạo viên mãn, khôbg còn gì khác ngoài đại đạo. Tâm là đại đạo, đại đạo là tâm, như thế mới thực là tâm đại đạo viên mãn. Khi đại đạo viên mãn thì không còn năng sở, tức người phát và tâm được phát, cả người (năng) lẫn đại đạo (sở) đều chỉ là nhất tâm, và nhất tâm này mới thực là đại đạo, bấy giờ bồ đề tát đỏa không còn tát đỏa nữa, chỉ còn lại bồ đề được gọi là giác hay Phật. Đó là sự khác biệt giữa Phật và bồ tát.

Trên thế tục đế thì Phật hoàn toàn khác với bồ tát và chúng sinh, nhưng trên chân đế thì không khác. Vì thật tính của cả ba đều là Phật tính. Như lời Lục tổ Huệ Năng nói: " người thì có kẻ nam người bắc, sang hèn khác nhau (tục đế), nhưng Phật tính thì không hề sai khác (chân đế).

Phật và bồ tát cùng chúng sinh bất nhất không phải một, nhưng Phật tính vốn đồng nên bất dị. Phật tính là tính thật của chúng sinh nên Phật có ở mọi chúng sinh trong tam giới, vì vậy kinh Tứ thập nhị chương gọi Phật là vô vị chân nhân (bậc chân nhân không có địa vị nhất định, vì thông suốt mọi địa vị)*.

Hơn nữa Phật thị hiện mọi sắc thân địa vị cứu độ chúng sinh, nên nói Phật là bồ tát, là chư thiên, là nhị thừa hay chúng sinh, thì đều là mà cũng không là.

Bồ tát từ sơ phát đại đạo tâm cho đến thâm sâu được chia làm mười bậc gọi là thập địa. Vượt qua hàng thập địa mới là đẳng giác, tức gần viên mãn tâm đại đạo, thành quả bồ đề.

Tóm lại con đường tu tập thành Phật gọi là đại thừa, lấy phát đại đạo tâm làm điểm xuất phát, không phát tâm không có thành Phật và đại thừa pháp.

Không phát tâm dù học đại thừa, đại thừa sẽ thành tiểu thừa pháp, do không thể thành Phật. Đại nạn của tín đồ đại thừa là không biết phát tâm là gì và tại sao phải phát tâm, nên đồ chúng đại thừa tâm địa vẫn yếu kém trong việc "phụng sự chúng sinh để báo đáp hồng ân chư Phật".

Bỏ lỡ sự phát tâm là bỏ qua cơ hội giải thoát sinh tử, thành Phật độ chúng sinh.
Cầu chư Phật gia hộ cho người hữu duyên khai mở huệ nhãn, phát tâm lập nguyện.

PVVT
Báo Ân 6.6.2021

Chú thích

* Do chính báo vô vị nên y báo vô trụ. Chính báo vô vị nên hiện hữu khắp mọi vị, gọi là biến nhất thiết tướng. Y báo vô trụ nên có khắp mười phương, gọi là biến nhất thiết xứ.

Chính báo nào cũng là, y báo nào cũng là gọi là Tỳ lô giá na. Tỳ lô giá na hàm nghĩa không gì không là, không gì không hiện, gọi là biến nhất thiết xứ.

Do nghĩa này Đạo Nhất thiền sư mới nói với chúng Tăng: "chỉ cho tôi chỗ nào không có Phật để nhổ đàm".

Trở Lại Đầu Trang